Pod koniec 2019 roku ukazało się Rozporządzenie Komisji UE nr 2019/1782 zmieniające rozporządzenie nr 278/2009 dotyczące zasilaczy zewnętrznych.
Rozporządzenie wchodzi w życie do bezpośredniego stosowania od 1 kwietnia 2020 roku i wnosi szereg istotnych zmian, które zwiększają wymagania wobec zasilaczy zewnętrznych.
Oto najważniejsze:

  • w artykule 2 zmieniono niektóre definicje opisujące zasilacz zewnętrzny;
  • w punkcie 1 lit. a) znalazły się również zasilacze wielonapięciowe, których w dotychczasowym rozporządzeniu nie były uwzględnione;
  • w punkcie 2) określono inaczej pojęcie niskonapięciowego zasilacza zewnętrznego, który aktualnie charakteryzuje się napięciem wyjściowym poniżej 6V i prądem wyjściowym co najmniej 550 mA;
  • w punkcie 3) zdefiniowano wielonapięciowy zasilacz zewnętrzny jako zasilacz, który może dostarczyć więcej niż jedną równoczesną moc wyjściową przy niższym napięciu prądu stałego lub przemiennego;
  • w punkcie 7) pojawiła się definicja przetwornicy do oświetlenia. Jest to zasilacz zewnętrzny stosowany do zasilania źródeł oświetlenia o bardzo niskim napięciu. Rozporządzenie nie dotyczy takich zasilaczy;
  • w punkcie 8) zdefiniowano nieistniejącą w poprzednim rozporządzeniu grupę zasilaczy nazwanych „iniektor mocy czynnej przez sieć Ethernet”. Pod tą nazwą określono urządzenie, które przetwarza prąd z sieci zasilającej na wyjściowy prąd stały o niższym napięciu, posiada co najmniej jedno wejście Ethernet lub co najmniej jeden port wyjściowy Ether¬net, dostarcza moc do jednego urządzenia lub kilku urządzeń połączonych z portem wyjściowym (portami wyjścio¬wymi) Ethernet, a także zapewnia napięcie znamionowe w porcie wyjściowym (portach wyjściowych) tylko wtedy, gdy w ramach znormalizowanego procesu wykryte zostaną urządzenia kompatybilne. Ta grupa zasilaczy nie jest objęta cytowanym rozporządzeniem;
  • w punkcie 9) też znalazła się nowość: „stacja dokująca do urządzeń autonomicznych”. Pod tą nazwą kryje się urządzenie, w którym zasilany bateryjnie sprzęt wykonujący zadania wymagające od niego przemieszczania się bez interwencji użytkownika jest umieszczany w celu ładowania i które może kierować autonomicznym przemieszczaniem się tego sprzętu. Rozporządzenie nie ma zastosowania do tych zasilaczy;
  • punkt 10) definiuje „urządzenie technologii informatycznej”. Jest to każde urządzenie, którego główną funkcją jest wprowadzanie, prze¬chowywanie, wyświetlanie, wyszukiwanie, przekazywanie, przetwarzanie, przełączanie lub kontrola danych bądź wia¬domości telekomunikacyjnych lub połączenie tych funkcji i które może być wyposażone w jeden lub więcej portów końcowych, które zazwyczaj służą do przesyłania informacji;
  • punkt 18) wprowadza pojęcie „modelu równoważnego”. Oznacza model, który ma te same właściwości techniczne istotne w kontekście informacji tech¬nicznych, które należy zapewnić, ale który został wprowadzony do obrotu lub oddany do użytku przez tego samego producenta, importera lub upoważnionego przedstawiciela jako inny model z innym identyfikatorem modelu.
  • w punkcie 19) dodano definicję „identyfikatora modelu”, który oznacza kod, zwykle alfanumeryczny, który odróżnia dany model produktu od innych modeli objętych tym samym znakiem towarowym lub tą samą nazwą producenta, importera lub upoważnionego przedstawi-ciela.

Zmiany dotyczą nie tylko definicji, ale też wymogów dotyczących efektywności energetycznej.
Zużycie energii elektrycznej w stanie bez obciążenia dla różnych zasilaczy ustalono następująco:
Dla mocy znamionowej PO ≤ 49W i

  • zasilaczy zewnętrznych AC-AC z wyjątkiem niskonapięciowych i wielonapięciowych – 0,21W,
  • zasilaczy zewnętrznych AC-DC z wyjątkiem niskonapięciowych i wielonapięciowych – 0,10W,
  • zasilaczy zewnętrznych niskonapięciowych – 0,10W,
  • zasilaczy zewnętrznych wielonapięciowych – 0,30W.

Dla mocy znamionowej PO > 49W i

  • zasilaczy zewnętrznych AC-AC z wyjątkiem niskonapięciowych i wielonapięciowych – 0,21W,
  • zasilaczy zewnętrznych AC-DC z wyjątkiem niskonapięciowych i wielonapięciowych – 0,21W,
  • zasilaczy zewnętrznych niskonapięciowych – 0,21W,
  • zasilaczy zewnętrznych wielonapięciowych – 0,30W.

Zmienia się również wzór na podstawie którego można wyliczyć minimalną średnią sprawność podczas pracy.

Dla mocy PO ≤ 1,0W i

  • zasilaczy zewnętrznych AC-AC z wyjątkiem niskonapięciowych i wielonapięciowych jest to:
    0,5 x PO +0,16,
  • zasilaczy zewnętrznych AC-DC z wyjątkiem niskonapięciowych i wielonapięciowych jest to:
    0,5 x PO +0,16,
  • zasilaczy zewnętrznych niskonapięciowych jest to 0,517 x PO +0,087,
  • zasilaczy zewnętrznych wielonapięciowych jest to 0,497 x PO +0,067,

Dla mocy 1,0W < PO ≤ 49,0W i

  • zasilaczy zewnętrznych AC-AC z wyjątkiem niskonapięciowych i wielonapięciowych jest to: 0,071 x ln(PO ) – 0,0014 x PO + 0,67 zasilaczy zewnętrznych AC-DC z wyjątkiem niskonapięciowych i wielonapięciowych jest to:
    0,071 x ln(PO ) – 0,0014 x PO + 0,67
  • zasilaczy zewnętrznych niskonapięciowych jest to: 0,0834 x ln(PO ) – 0,0014 x PO + 0,609 zasilaczy zewnętrznych wielonapięciowych jest to:
    0,075 x ln(PO ) +0,561

Dla mocy PO >49,0W i

  • zasilaczy zewnętrznych AC-AC z wyjątkiem niskonapięciowych i wielonapięciowych – 0,880
  • zasilaczy zewnętrznych AC-DC z wyjątkiem niskonapięciowych i wielonapięciowych – 0,880
  • zasilaczy zewnętrznych niskonapięciowych – 0,870
  • zasilaczy zewnętrznych wielonapięciowych – 0,860
    gdzie PO jest mocą znamionową zasilacza.

Dla celów weryfikacji zakłada się tolerancję dla stanu bez obciążenia 0,01W, a dla sprawności oraz średniej sprawności podczas pracy nie więcej niż 5% od wartości deklarowanej.
Poprzeczka została zawieszona dość wysoko i niektórym producentom trudno będzie sprostać postawionym wymaganiom.
Zmieniają się również wymagania dotyczące informacji zawartej na tabliczce znamionowej. Muszą się na niej znaleźć:

  • moc wyjściowa w [W] z dokładnością 0,1W,
  • napięcie wyjściowe w [V] z dokładnością 0,1V,
  • prąd wyjściowy w [A] z dokładnością 0,1A.

Także zawartość dokumentacji zasilaczy jest doprecyzowana pod względem zawartości i kolejności prezentowanych informacji.

Instrukcje obsługi dla użytkowników końcowych (w stosownych przypadkach) oraz ogólnodostępne strony internetowe producentów, importerów i upoważnionych przedstawicieli muszą zawierać następujące informacje, w kolejności określonej poniżej:

  • nazwa lub znak towarowy producenta, numer rejestru handlowego i adres,
  • identyfikator modelu,
  • napięcie wejściowe w [V],
  • wejściowa częstotliwość prądu przemiennego w [Hz],
  • napięcie wyjściowe w [V] z dokładnością do 0,1V,
  • prąd wyjściowy w [A] z dokładnością do 0,1A,
  • znamionowa moc wyjściowa w [W] z dokładnością do 0,1W,
  • średnia sprawność podczas pracy w [%] z dokładnością do 0,1%,
  • średnia sprawność przy niskim obciążeniu (10%) w [%] z dokładnością do 0,1%,
  • zużycie energii w stanie bez obciążenia w [W] z dokładnością do 0,01W.

Jak widać wymagania opisowe są znacznie rozszerzone w stosunku do obowiązujących poprzednio.
Pojawiła się konieczność określania średniej sprawności dla niskiego obciążenia. Badanie to dotyczy tylko zasilaczy o mocy znamionowej ponad 10W.
Czyli oprócz wyznaczonych wcześniej pięciu warunków obciążenia, należy dokonać w trakcie pomiarów sprawności dodatkowego pomiaru dla obciążenia o wartości 10% znamionowego.

W załączniku IV podano przybliżone poziomy referencyjne:

  • dla stanu bez obciążenia zużycie energii dla zasilaczy o PO ≤ 49,0W określono na 0,002W;
  • dla stanu bez obciążenia zużycie energii dla zasilaczy o PO > 49,0W określono na 0,010W;
    oraz najlepszą możliwą do uzyskania średnią sprawność podczas pracy, która wynosi:
  • 0,767 W dla mocy znamionowej PO ≤ 1,0W,
  • 0,905 dla mocy znamionowej 1,0W < PO ≤ 49,0W – 0,962 dla mocy znamionowej PO >49,0W.

Wymagania postawione przez Rozporządzenie 2019/1782 zmusi wielu producentów, a szczególnie importerów do weryfikacji parametrów zasilaczy wprowadzanych na rynek UE. Wskazane jest zwrócenie baczniejszej uwagi na jakość poszczególnych partii zasilaczy sprowadzanych od dalekowschodnich kontrahentów, gdyż między nimi zdarzają się spore rozbieżności. Niejednokrotnie zakres tolerancji zastosowanych komponentów ma istotny wpływ na końcowe parametry zasilacza.
Jednym z rozwiązań jest wykonywanie pomiarów porównawczo – weryfikacyjnych dla losowych egzemplarzy z poszczególnych partii zasilaczy przy imporcie, a zaostrzenie kontroli technicznej jakości komponentów i końcowych wyrobów przy produkcji.

Ośrodek Badawczo Rozwojowy RCC w Bytomiu dysponuje odpowiednim wyposażeniem do badania wszelkich typów zasilaczy zewnętrznych na zgodność z wytycznymi Ekoprojektu. Zapraszamy do współpracy producentów i importerów.